کلستومی چیست؟ کلستومی سوراخی است که در کولون با استفاده از جراحی ایجاد میشود. بعد از اینکه این سوراخ ایجاد شدکولون به سطح شکم آورده میشود تا امکان خروج مدفوع از بدن شما فراهم گردد، به این سوراخ در سطح شکم استوما میگویند.مدفوع از کولون و از طریق این سوراخ به داخل یک کیسه قابل تعویض و قابل شستشو میآید. این کیسه به پوست به دلیل چسبی که دارد متصل میشود.
لازم است بدانید اندازه کلستومی بعد از عمل جراحی بزرگ و متورم است که با گذشت چندین هفته و بهبودی کامل، اندازه آن کوچکترخواهد شد. برای عادت کردن به این وضعیت معمولا حدود شش ماه وقت لازم دارید. چگونه از کلستومی مراقبت کنیم؟
- ۱قبل از هر بار استفاده از کیسه کلستومی اطراف آن را از نظر هرگونه تورم، قرمزی، التهاب و یا حساسیت اطراف آن و محل استوما را از نظر خونریزی، کبودی و عفونت و بوی نامطبوع را به دقت بررسی و در صورت مشاهده هر کدام از موارد ذکر شده به پزشک معالج اطلاع دهید -۲توجه داشته باشید سوراخ وسط کلستومی باید درست در ناحیه وسط کیسه کلستومی قرار گیرد.
سوراخ کیسه کلوستومی بایستی به اندازه دهانه سوراخ روده در سطح شکم باشد و درصورت کوچک بودن سوراخ کیسه کلوستومی را برش زده و اندازه نمایید
- هر سه روز یکبار با انگشت سبابه داخل استومی را باز کنید
- برنامه زندگی شما بایستی منظم باشد زمان معینی برای غذا خوردن، خوابیدن و شستشوی کلوستومی و …داشته باشید، تا خللی در زندگی شما ایجاد نگردد چنین وضعی به منظم شدن زمان خروج مدفوع از کلوستومی کمک خواهد کرد
- کیسه را هیچ گاه با فشار جدا نکنید، بلکه اول پوست اطراف کیسه را مرطوب نموده، سپس به آرامی آن را جدا نمایید. در این موقعیت پوست اطراف را ماساژ ندهید، زیرا باعث آزردگی پوست خواهد شد. بهتر است آن را با آب ولرم شسته و سپس با پنبه خشک نمایید.
- سوراخ روده(استومی)که در روی شکم ایجاد شده است را بطور مرتب یک ساعت بعد از صرف غذا شستشو دهید این کار باعث تحریک امواج دودی و سهولت در اجابت مزاج و منظم شدن زمان دفع میگردد. حرارت آبی که برای شستشوی کلستومی استفاده میشود بایستی مطابق حرارت بدن و یا کمی کمتر از آن باشد.
- در موقع چسباندن کیسه، رطوبت اضافی اطراف استوما را خشک کرده سپس کیسه کلستومی را چسبا نده و به مدت ۳۰ثانیه محکم آن را به پوست فشار دهید.
- در ۴–۶ هفته اول بعد از عمل از برداشتن اجسام سنگین خودداری کنید.
- باید بدانید فعالیت جنسی بر روی کلستومی اثر خاصی ندارد یک خانم نیز با داشتن کلستومی میتواند براحتی حامله شود
- پوست اطراف استوما را بایستی با ملایمت و با استفاده از پارچه نرم و با صابون ساده و یا حلالی بی خطر شستشو داده و تمیز کرد - ۱۱اگر سوراخ کلستومی درسطح چپ شکم است هر ۲–۳ روز یکبار شستشو ضرورت دارد - ۱۲رادیوگرافیها و آزمایشات مربوطه به خود را نگهداری نمایید
- رژیم غذایی متعادل و سرشار از پروتئین ضروری است
- بهتر است رژیم غذایی کم باقیمانده باشد تا حجم مدفوع ۲۴ساعته کم گردد
- از خوردن غذاهایی مثل گل کلم، آجیل، ذرت، حبوبات، کلم شور و ترش که تولید گاز میکند و همچنین مصرف نوشابههای گازدار و جویدن آدامس و بلع هوا بواسطه تند غذا خوردن پرهیز شود.
در صورت بروز حساسیت قبل از حذف هر غذا چند روز تحمل کنید زیرا ممکن است حساسیت
هر غذا چند روز تحمل کنید زیرا ممکن است حساسیت اولیه بعد از چند روز برطرف شود
- مواد غذایی مثل کلم، پیاز، ماهی بوی بد تولید کرده و ماست، دوغ و جعفری و اسفناج آب پرتقال و آب گوجه فرنگی خوشبوکننده گوارش است.
- چون در تابستان مایعات فراوانی از طریق تعریق و کلستومی دفع میشود، لازم است مایعات بیشتری مصرف نمایید ۸ -۶)لیوان در روز)
- گر مدفوع بیش از حد آبکی باشد غذاهای مثل گندم سبوس دار، حبوبات، ذرت و آجیل را کمتر مصرف نمایید. اگر مدفوع سفت باشد افزایش مصرف نمک باعث جذب آب و سهولت دفع خواهد شد.در صورت یبوست آب گلابی و آب انگور استفاده کنید.
- در صورت نیاز و تمایل به مصرف حبوبات بهتر است حبوبات خام را به مدت ۴۵ دقیقه در آب سرد خیساند پس از آن طبخ نمود تا نفخ ایجاد ننماید.
نحوه تعویض و شستشوی کیسه: شما میتوانید با کیسه یا بدون کلستومی براحتی حمام کرده ولی توجه داشته باشید بقایای صابون باید به داخل محل کلستومی شما داخل نشود بهتر است از صابونهای بدون چربی استفاده گردد.داشتن کلستومی هیچ گونه مانعی در جهت فعالیتهای روزانه فرد ایجاد نمیکند
۱زمانی که یک سوم کیسه پر میشود باید تخلیه گردد. تا حجم وسنگینی آن باعث کنده شدن کیسه نشود.
- ۲بهترین وضعیت قرارگرفتن برای شستشوی کلستومی حالت نشسته است
- ست سرم(شیلنگ سرم(را به سرم شستشو متصل کنید
- سرم را بر روی گیره یا پایه سرم داخل سرویس بهداشتی آویزان کنید. سرم را هواگیری کنید)وارد شدن هوا به داخل روده موجب درد میشود(.
- دستکش بپوشید. کیسه قبلی را به آرامی جدا کنید.
- سر ست سرم را با ژل لوبریکانت نرم کنید و به آرامی وارد استوما نمائید)بیش از ۸ سانتیمتر وارد نشوید)
- با سرعت ملایمی سرم را طی ۵ تا ۱۰ دقیقه وارد روده کنید.دفعات اول ۳۰۰ سی سی و در دفعات بعدی ۵۰۰ سی سی تا ۱۰۰۰سی سی مایع جهت شستشو استعمال شود.پس از وارد شدن مایع، شیر شیلنگ را ببندید و ۱۵ثانیه مکث کنیدو سر شیلنگ را خارج کنید
- محتویات(مدفوع، آب وگاز، طی مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تخلیه خواهد شد)کمی زور زدن میتواند به تخلیه بهتر کمک کند.
- محل استوما را با آب و صابون بچه شستشو نموده و خشک کنید.کیسه کلستومی جدید را منطبق با قطر استوما با قیچی ببرید و آماده نمائید و بچسبانید -۱۰.چسب کیسه کلستومی را ۱۳ثانیه فشار دهید تا کاملا بچسبد.
تهیه و تدوین: زهرا ظهیری