هیسترکتومی: در واقع نام علمی عمل جراحی برداشتن رحم در زنان است. این جراحی ممکن است به دلایل مختلف زیر انجام شود:
- فیبرو ئیدهای رحم که باعث مشکلاتی از قبیل درد خونریزی میشود.
- پرولاپس یا افتادگی رحم که باعث جابجایی رحم از موقعیت طبیعی خود میشود.
- سرطان رحم، دهانه رحم یا تخمدانها.
- بیماری آندرومتروزیس که در آن سلولهایی مشابه با سلولهای رحمی در بافتهای مجاور مانند تخمدانها رشد میکند.
- خونریزیهای غیر طبیعی واژینال.
- دردها و التهابات مزمن لگنی.
- ضخیم شدن دیواره رحم. عموما عمل جراحی برداشتن رحم به غیرازموارد ابتلا بهسرطان، تنها زمانی توصیه میشود که سایر روشهای غیر تهاجمی درمان نتیجه ای به همراه نداشته باشد انجام میشود.. بعد از انجام هیسترکتومی فرد قادر به باردار شدن نخواهد بود. انواع عمل جراحی برداشتن رحم: بسته به عارضه ای که بیمار دچار آن شده است، عمل برداشتن رحم ممکن است یا به صورت کلی باشد یا تنها بخشی از رحم برداشته شود.
- هیسترکتومی سوپرسرویکال یا ساب توتال: در این جراحی فقط بخش فوقانی رحم برداشته میشود و دهانه رحم حفظ میشود.
- هیسترکتومی کامل که در آن کل بافت رحم و دهانه رحم برداشته میشود۳.
هیسترکتومی رادیکال: در این جراحی کل بافت رحم، بافت هایاطراف رحم، دهانه رحم وبخش فوقانی واژن برداشته میشود. این نوع هیسترکتومی تنها زمانی انجام میشود که فرد در مراحل پیشرفته.
سرطان رحم یا دهانه رحم قرار داشته باشد انجام میشود. جراحی برداشتن رحم در زنانی که در سن باروری هستند: اگر در زنان زیر چهل سال در طول جراحی برداشتن رحم، تخمدانها نیز برداشته شود، یائسگی زودرس اتفاق میافتد. این به آن معناست که ترشح هرمونهای جنسی متوقف میشود ودر نتیجه آن، مشکلاتی از قبیل کاهش شدید میل جنسی، خشکی واژن، احساس گرگرفتگی، عرق کردن وسایر علائم یائسگی ایجاد میشود.
زنانی که دو تخمدان آنها در هیسترکتومی برداشته میشود، معمولا" درمانهای جایگزین هورمونی دریافت میکنند تا از درگیر شدن آنها با علائم یائسگی زودرس در نتیجه توقف تولید استروژن جلوگیری شود.
روشهای مختلف جراحی برداشتن رحم: بسته به میزان تجربه جراح، دلیل انجام عمل برداشتن رحم و شرایط عمومی جسمانی بیمار، ممکن است پزشک روشهای مختلفی برای برداشتن رحم استفاده کند.روش برداشتن رحم تا حد زیادی روی روند بهبودی وتکمیل دوران نقاهت بسیار تاثیر گذار است. به طور کلی دو روش برای جراحی برداشتن رحم یا هیسترکتومی وجود دارد:
- جراحی سنتی یا جراحی باز
- جراحی با استفاده از تکنیکهای کمتر تهاجمی مانند: (لاپاراسکوپی) هیسترکتومی با استفاده از جراحی باز: هیسترکتومی باز از طریق ایجاد شکاف روی شکمانجام میشود.این روش بسیار شایع است و بیش از نیمی از کل موارد از این طریق انجام میشود.
برای انجام جراحی باز برداشتن رحم، جراح یکشکاف ۱۲سانتی متر تا ۱۷ سانتی متر در قاعده شکم ایجاد میکند و سپس رحم را از طریق
ین شکافها خارج میکند پس از جراحی شکمی برداشتن رحم، فرد معمولا دو الی سه روز در بیمارستان تحت نظر قرار میگیرد.
هیسترکتومی با استفاده از روشهای کمتر تهاجمی: (MIP) در مواردی که شرایط عمومی بیمار امکان انجامجراحی باز برداشتن رحم را فراهم نکند ویا نیازی به جراحی باز نباشد، توصیه پزشکان استفاده از روشهای کمتر تهاجمی است که عموما" عوارض کمتری به همراه دارند.این روشها عبارتند از: -هیسترکتومی واژینال:(TVH) در این روش، جراح شکافی در واژن ایجادمیکند از طریق این شکاف رحم را خارج میکند.
شکاف ایجاد شده پس از جراحی بخیه زده میشود وهیچ جای زخمی روی بدن بیمار باقی نمیگذارد. عوارض این عمل کمتر است وبه عنوان بهترین وکم عارضهترین روش جراحی است.
-۲هیسترکتومی یا برداشتن رحم با لا پاراسکوپی: این جراحی با استفاده از لاپاراسکوپی انجام میشود کهدر آن با استفاده از یک لوله ویک دوربین چراغ دار، ابزارهای جراحی از طریق سوراخهای کوچک ایجاد شده در شکم وارد بدن شده و رحم خارج میشود.
-۳هیسترکتومی واژینال با کمک لاپاراسکوپی: در این روش، ابزارهای لاپاراسکوپی از طریق شکم وارد بدنبیمار میشود وجراح با استفاده از شکافی که در ناحیه واژینال ایجاد میکند اقدام به برداشتن رحم میکند.
ایسه روشهای تهاجمی و روشهای کمتر تهاجمی برداشتن رحم: استفاده از روشهای کمتر تهاجمی به طور کلی منافعی از جمله ریکاوری وبهبودی سریع تر، درد کمتر، کوچک بودن جای زخمها و شانس کمتر عفونتهای مختلف نسبت به برداشتن رحم با استفاده از جراحی باز تهاجمی دارد.
با استفاده از روش کمتر تهاجمی بیمار قادر است در عرض سه الی چهار هفته پس از جراحی به زندگی عادی خود باز گردد که در مقایسه با درمانهای تهاجمی که این زمان به چهار الی شش هفته میرسد. هزینه جراحی رحم با استفاده از لاپاراسکوپی و روش هایکمتر تهاجمی به مراتب کمتر از عمل جراحی باز است.با این حال در همه موارد نمیتوان از روشهای کمتر تهاجمی استفاده کرد.
وجود زخمهای ناشی از جراحی قبل، چاقی، اندازه رحم و وضعیت سلامتی بیمار میتوان روی اینکه بیمار کاندید استفاده از روشهای کمتر تهاجمی است یا خیر تاثیر گذار باشد.در نهایت انتخاب بهترین روش با توجه به وضعیت بیمار بر عهده پزشک معالج است. عوارض عمل جراحی برداشتن رحم: هیسترکتومی نیز مانند سایر جراحیها ممکن است ریسکهایی به همراه داشته باشد که عبارتند از:
- بی اختیاری ادرار
- افتادگی واژن که در آن بخشی از واژن به سمت بیرون حرکت میکند
- تداخل مجاری واژن با مجراهای ادرار یا مدفوع
- دردهای مزمن
- عفونتهای ناشی از محل زخم
- ایجاد لخته خون
- هموراژ و آسیب به اعضاء و بافتهای اطراف رحم
پس از عمل برداشتن رحم چه انتظاری میتوان داشت: در روزهای اول پس ازعمل برداشتن رحم، دردهای لگنی، شکمی و ناحیه واژینال کاملا" طبیعی است و به منظور تسکین این دردها، پزشک برای شما مسکن تجویز میکند.علاوه براین، خروج مایعات و خون از واژن در چند هفته اول پس از هیسترکتومی طبیعی است. یبوست فیزیکی از دیگر از عوارض میباشد که برای جلوگیری از آن مصرف مایعات فراوان توصیه میشود.
علاوه براین، ممکن است بیمار به طور موقت با مشکل در دفع ادرار خود یا عدم کنترل آن مواجه شود که به مرور زمان برطرف میشود. علاوه براین، تغییرات روحی و روانی و افسردگی موقت به دلیل اختلال در تولید هورمونهای جنسی پس از عمل جراحی امری طبیعی است. مراقبتهای پس از عمل برداشتن رحم: عمل به توصیههای زیر به روند بهبودی در چهار الی شش هفته پس از هیسترکتومی کمک بسیاری میکند.
-۱استراحت کنید: سعی کنید تا حد ممکن استراحت کنید واز فعالیتهای سنگین پرهیز کنید.در طول دوران نقاهت از رانندگی خود داری کنید.
- ۲انجام ورزش سبک: با مشورت پزشک خود تعدادی حرکات ورزشی سبک که برای دوران نقاهت پس از هیسترکتومی طراحی شده اند انجام دهید.
- پرهیز از ایستادن طولانی مدت
- پرهیز از برداشتن وحمل اجسام سنگین
- مصرف مایعات فراوان (برای جلوگیری از یبوست روزانه مقدار زیادی آب و مایعات بنوشید و از سبزیجات ومیوههای تازه دارای فیبر استفاده کنید).
- داروهای تجویز شده را به موقع مصرف کنید.
- تا اتمام دوران نقاهت واجازه پزشک از مقاربت جنسی پرهیز کنید.
تهیه و تدوین: هما یکتاپور – واحد آموزش
منبع: زنان وزایمان ویلیامز
کد سند: NO-BR-21