مقدمه: دیابت نوعی بیماری مزمن است که به علت ناتوانی بدن در تولید یا مصرف انسولین ایجاد میشود. انسولین ماده ای است که در بدن توسط لوزالمعده تولید میگردد و باعث میشود قند بدن مورد استفاده قرار بگیرد.
اختلال یا عدم ترشح انسولین توسط لوزالمعده (پانکراس) یا عدم فعالیت مناسب انسولین و یا هر دو عامل باعث افزایش قند خون (هیپرگلیسمی) و دیگر اختلالات متابولیکی میشود که اگر هیپرگلیسمی به خوبی کنترل نشود، ممکن است موجب عوارض جدی شود. انواع انسولین: انسولین رگولار که رنگ آن شفاف است وسریع الاثر میباشد و روی قند وعدههای غذایی اثر میگذارند.
انسولین NPHکه شیری رنگ است و متوسط الاثر میباشد و با غذای مصرفی مرتبط نیستند بلکه انسولین مورد نیاز بدن در طول ۲۴ ساعت را فراهم میکنند.
مراقبتهای لازم جهت نگهداری و مصرف انسولین
- انسولین مصرفی را در جای خنک نگهداری کنید از یخ زدن انسولین خودداری شود.
- از تزریق انسولین تاریخ گذشته خودداری کنید و قبل از مصرف، حتما" انسولین را از نظر شفافیت کنترل کنید.
- انسولین را هر روز سر ساعت مشخص و قبل از خوردن وعده غذایی اصلی تزریق کنید.
- از تزریق انسولین سرد خودداری نمایید قبل از کشیدن انسولین ویال آن را بین دو کف دست به آرامی بگردانید و محل ورود سرسوزن را قبلا" با پنبه آغشته به الکل ضد عفونی کنید.
- تنظیم میزان انسولین دریافتی بایستی توسط پزشک معالج انجام شود از کم و زیاد کردن خود سرانه میزان انسولین جدا خوداری کنید.
- اگر لازم است از دو نوع انسولین (رگولار و (NPH استفاده شود ابتدا انسولین رگولار و سپس انسولین NPHرا وارد سرنگ نمایید.
- محل تزریق را قبلا" با پنبه آغشته به الکل ضد عفونی کنید و اجازه دهید تا کاملا" خشک شود و سپس انسولین را تزریق کنید.
- انسولین را در زیر جلد و در بافت چربی تزریق کنید محل تزریق را به طور مرتب تغییر دهید تزریق مداوم در یک محل موجب سفت شدن پوست آن قسمت خواهد شد.
- جذب از طریق پوست شکم سریع تر از پوست ران است
- صبحها انسولین را روی شکم و شبها در ران تزریق کنید
- چهار محل اصلی تزریق انسولین شامل:
- شکم
- سطح پوست بازوها
- باسن -۴ سطح جلوی رانها
روش صحیح تزریق انسولین
- در صورتی که از انسولین) NPHکدر) استفاده میکنید برای مخلوط شدن یکنواخت کریستالهای موجود موجود شیشه ی انسولین را چند بار بین دو دست خود بغلطانید.
- به اندازه مقدار انسولین تجویز شده، هوا وارد سرنگ کنید
- هوای کشیده شده داخل سرنگ را وارد شیشه انسولین نمایید.
- اکنون شیشه انسولین را به طرف بالا و سرنگ را به طرف پایین نگه دارید.
- برای اینکه بعدا" بتوانید هوای داخل سرنگ را خارج کنید ابتدا ۳–۴ واحد بیشتر از مقدار تجویز شده انسولین وارد سرنگ کنید. برای خارج کردن هوای داخل سرنگ آهسته چند ضربه به سرنگ بزنید و سپس انسولین اضافه و هوای داخل سرنگ را به آرامی داخل شیشه انسولین وارد کنید.
- با انگشت شست و نشانه قسمتی از پوست محل تزریق را (مثل نیشگون گرفتن) جمع کنید.
- در همان محلی که پوست را جمع کرده اید سرنگ را به طور عمودی یا بازاویه ۴۵ درجه وارد پوست کنید و سپس پیستون سرنگ را کاملا" فشار داده و بدین ترتیب انسولین را وارد بافت کنید. -
- سوزن را از پوست خارج و پنبه را به مدت چند ثانیه روی محل تزریق نگه دارید. قلم انسولین: راهی جدید برای تزریق انسولین، استفاده از قلم گذاشته اند که شبیه قلم (خود نویس) است. دو نوع قلم در بازار وجود دارد:
- قلمهایی که امکان پر کردن مجدد آنها وجود ندارد (disposable pens)
- قلمهای که امکان پر کردن مجدد آنها وجود دارد (refillable pens) برای استفاده بهینه از قلم، بسیار مهم است که قسمتهای مختلف قلم انسولین را بشناسید.
در پوش قلم: از کارتریج انسولین محافظت میکند و آن را برای حمل و نقل مناسب میسازد. سوزن قلم: قسمتی است که باید به انتهای قلم متصل شده باشد و درهر تزریق یا بعد از چندین بار تزریق باید تعویض گردد. انتخاب کننده دوز انسولین: برای تعیین دوز دقیق تزریق انسولین یه کار میرود. کارتریج انسولین: قسمتی که حاوی انسولین است یک محفظه شفاف که دارای در پوش لاستیکی است.
تنظیم دوز و تزریق قلم انسولین
- دوز انتخاب شده را تنظیم کنید. اگر پیچ گردان دوز را به قبل از واحد مورد نظر جهت تزریق چرخاندید، آن را مجددا" به واحد صحیح برگردانید.
- دوز مورد نظر را طبق دستور پرستار یا دکتر خود تزریق کنید.
سوزن را به پوست خود چسبانده و دکمه تزریق را تا انتها به داخل فشار دهید. هنگام تزریق، شماره نشان داده شده بر روی دریچه دوز کم میشود تا به ” "oبرسد. – ۳ممکن است پس از اینکه دکمه تزریق را فشار دادید انسولین برای مدت کوتاهی از سوزن چکه کند. باید بعد از تخلیه کامل دکمه تا ۱۰ ثانیه به داخل فشار دهید تا مطمئن شوید که دوز کامل را تخلیه شده است.
تهیه و تدوین: محدثه قاسمی – واحد آموزش
کد سند: NO-BR-10