خونریزی گوارش: خون ریزی در اثر صدمه موضعی یا تحریکانی ایجاد میشود که سبب خراش یا زخم مخاط دستگاه گوارش میشود. خون ریزیهای دستگاه گوارش به دو دسته با منشأفوقانی و تحتانی تقسیم میشوند. خون ریزیهایی که در قسمت اثنی عشر به بالا رخ داده باشند، خونریزی دستگاه گوارش فوقانی نامیده میشوند.
احتمال دارد هر فردی در طول زندگی خود دچارخونریزی گوارشی از معده وروده شود.بویژه در افراد بالای ۴۰ سال شیوع این بیماری بیشتر است.
علل خونریزی گوارشی: زخم معده واثنی عشر، سرطان معده، سرطان خون، واریس مری وسایر اختلالات خونی وعروقی دستگاه گوارش، داروها، تومورهای خوش خیم، عفونتها، همورئید (بواسیر)، استرس اولسر، اسهال خونی، و… از علل خونریزی گوارشی است نکته: یکی از علل شایع خون ریزیهای گوارشی، استفاده بی رویه از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مثل مفنامیک اسید، دیکلوفناک، بروفن، پیروکسیکام و… است.
به همین دلیل، این داروها باید فقط با مشاوره پزشک و به مقدار لازم مصرف شوند.
علائم بالینی در خونریزی گوارشی فوقانی و تحتانی: دل درد، تهوع واستفراغ، مدفوع سیاه وخونی، ضعف عمومی، تپش قلب، شوک، سردی انتها (دست وپا)، رنگ پریدگی، کاهش فشار خون، پوست سرد ومرطوب، کاهش و یا قطع ادرار، ازدیاد اوره خون شخ ص: گاهی به آندو سکوپی و یا کولونو سکوپی و عکسهای روده نیاز است و گاه نیز بر حسب علت بیماری باید عکسبرداری عروقی (آنژیوگرافی) ویا سایر آزمایشات پاراکلینیکی شامل بیوشیمی ,الکترولیتها,بررسی وضعیت انعقادی INR ,ptt pt,CBCdiffانجام میشود.
درمان: در صورتی که علت خونریزی، زخم ویا سوراخ شدن معده و اثنی عشر باشد درمان با سرم درمانی و یا جراحی محل خونریزی است؛ درصورتی که علت آن واریس مری باشد باید عروق واریسی را با دستگاه یا دارو مسدود کرد؛ واگر عفونتهای متعدد باشد باید عفونتها را درمان کرد.معمولا با استفاده از آمپول رانیتیدین، سایمتیدین ویاهیوسین از شدت اسید معده و درد آن کاسته میشودتا به درمان اصلی، مثلا شستوی معده با سونداژ ویا موارد مشابه بپردازیم.
تزریق خون در اکثریت موارد ضرورت مییا بد و گاهی نیز مجبوریم با اکسیژن و سونداژ ادراری به درمان و تشخیس کمک کنیم
مراقبت حین بستری: با توجه به علائم بالینی ممکن است برای مدتی NPO(منع مصرف هر گونه خوراکی از راه دهان) شوید. علائم حیاتی شما هر ۱۵ دقیقه توسط پزشک یا پرستار کنترل میشود.سرم درمانی از طریق عروق خونی انجام میشود. سوند ادراری جهت شما در صورت دستور پزشک قرار داده میشود. لوله ی دهانی معدی جهت شما برای شستشوی معده گذاشته میشود و وجود انواع تزریقی داروهایی مثل پنتاپرازول در سالهای اخیر این امکان را داده است که با دارو جلوی ادامه خونریزی را بگیریم.
در نهایت با استفاده از اندوسکوپی میتوانیم در صورت ادامه خونریزی و تهدید جان بیمار، با روشهای مختلفی خونریزی را متوقف کنیم. مراقبتهای پس از آندوسکوپی معده: به دلیل بی حسی موضعی حلق و خطر بلع مواد به داخل ریه، حداقل تا ۲ ساعت پس از آندوسکوپی از خوردن و آشامیدن پرهیز نمایید. در صورتی که به شما آرام بخش تزریق شده باشد تا ۲ ساعت استراحت نموده و تا ۱۲ ساعت از رانندگی خودداری نمایید.
- در صورت توصیه پزشک معالج به مصرف دارو حتماداروها طبق دستور و در ساعت معین انجام شود.
مراقبتهای پس از ترخیص ومراقبت تغذیه ای
- از خوردن غذاهای محرک معده اجتناب کنید. روزانه ۶الی ۸ لیوان آب بنوشید.
- مصرف موادی از جمله نوشابههای الکلی/قهوه /شکلات را از برنامه غذایی خود حذف نمایید
- مصرف پروتیینها از جمله گوشت ماهی و مرغ وگوشت قرمز مناسب است.
- از استرس دوری نمایید. ورزشهایی از جمله یوگا و شنا میتواند در کنترل استرس شما نقش بسزایی داشته باشد. منبع برونر وسودارث ۲۰۲۲