گاستروآنتریت، التهاب غشای مخاطی معده و رودهها است. مشخصات آن شامل اسهال و استفراغ است که باعث از دست رفتن آب و الکترولیتها شده و به دنبال آن کم آبی و عدم تعادل الکترولیتی به وجود میآید عوامل عمده گاستروآنتریت شامل: ویروسها، باکتریها و انگلها میباشد. نشانهها اسهال، دل درد، حالت تهوع، تب، لرز، بی حالی و ضعف عمومی، دردشدید شکمی و خشکی لب و دهان.
در برخی از افراد علائم این عارضه واضح هستند و باید چند روزی تحت درمان قرار گیرند. عواقب مورد انتظار استفراغ و اسهال معمولا" در عرض ۲–۵ روز برطرف میشود، اما بزرگسالان ممکن است تا یک هفته دچار ضعف و خستگی باشند.
هشدار
- در صورت بروز تب و مدفوع خونی مراجعه شود.
- در صورتی که استفراغ و اسهال بیشتر از ۲۴ ساعت طول کشید به پزشک مراجعه نمایید.
- عارضه جدی این بیماری کم آبی بدن و کمبود املاح خون است که باید تحت نظر پزشک با دریافت دارو و سرم در صورت نیاز درمان شود. راههای انتقال بیماری این بیماری ممکن است از راه استفاده از آب آلوده، یا استفاده مشترک از وسایل شخصی منتقل شود. استفاده از شیشه شیر برای تغذیه کودکان و بهداشتی نبودن این شیشهها یکی از مهمترین دلایل شیوع این بیماری در سطح جهانی است. همچنین این بیماری از طریق دست دادن، مجاورت با فرد بیمار و مواد غذایی آلوده مثل میوهها و سبزیهای که به درستی و با دقت شسته نشده اند، منتقل میشو د داروها
- اگر گاستروآنتریت شدید یا طولانی مدت باشد، امکان دارد داروی ضد تهوع و ضد اسهال تجویز شود.
- امکان دارد برای بعضی از باکتریها و انگلها درمان انتی بیوتیکی اختصاصی مورد نیاز باشد.
- در صورت بروز عوارض کم آبی، کمبود اب و الکترولیتها توسط پزشک اصلاح میشود.
درمان اولین شیوه درمانی گاستروآنتریت، استفاده از مایعات برای درمان کم آبی میباشد. این شیوه درمانی از طریق درمان خوراکی مایعات قابل دستیابی است، اگر چه ممکن است در صورت بروز کاهش سطح هوشیاری یا کم آبی شدید با استفراغ مکرر، مایعات وریدی مورد نیاز باشد. پیشگیری مهمترین راه جلوگیری از گاستروآنتریت رعایتبهداشت فردی و عمومی است.
وجود یک منبع آب پاک که به آسانی قابل دسترسمی باشد ضروری است. اقدامات فرعی نظیر شست وشوی دستها درمیزان بروز عفونت و هم در مدت آن موثر میباشد. درفصل گرم سال، غذا باید تازه تهیه شود و غذا رابیرون از یخچال نگهداری نکنیم. از مصرف غذاهای مشکوک که بیرون فروخته میشوند اجتناب کنیم. از خوردن زیاد غذاهای آماده (سوسیس، ساندویچو …) بویژه برای بچهها باید اجتناب کرد.
بستنی در این فصل زیاد مصرف میشود، به همیندلیل پاستوریزه بودن بستنی بسیار مهم است. مسافرتها در فصل تابستان زیاد است و باید ازمصرف یخهای آلوده بویژه یخهای کارخانه ای که معلوم نیست چگونه این یخها را تهیه کرده اند خودداری کرد. از یخ به طور غیر مستقیم برای خنک کردن آب و نوشابه استفاده شود یعنی بطری ای را لا به لای یخ بگذاریم، نه یخ را در لیوان اب بیندازیم. اگر در مواردی به آلودگی آب مشکوک شدیم، آب را ۱۰تا ۱۵ دقیقه بجوشانیم. فعالیت و تغذیه
- تا زمانی که تهوع، استفراغ، اسهال و تب برطرف نشده در رختخواب استراحت کنید.
- از مصرف آبمیوه، شیر و مواد شیرین که باعث شدیدتر شدن اسهال میگردد، پرهیز نمایید.
- تغذیه با مواد غذایی سبک مانند برنج، موز و سیب زمینی را کم کم آغاز نمایید.
- بعد از تماس با بیمار مبتلا دستهایتان را با آب و صابون به مدت ۳۰ ثانیه به روش درست بشویید.
- در بدترین شرایط اسهال هنوز ۶۰تا ۷۰ درصد مواد غذایی جذب میشوند.
- در صورت تحمل مایعات، مایعات فراوان میل کنید.
- حتی اگر تغذیه، اسهال را شدید میکند، ولی به دلیل جوگیری از سوتغذیه مهم میباشد، بنلبراین باید دفعات تغذیه را زیاد و میزان هر وعده را کم کنید.
- اگر استفراغ مانع تغذیه میشود باید با حجم کم و دفعات زیاد به بیمار مایعات داد که خودش مانع از استفراغ میشود.
- برای جلوگیری از کم آبی، به مقادیر زیادی مایعات رقیق صاف مانند چای، ژله آبکی و محلولهای تجاری الکترولیت مثل او- آر- اس(که از داروخانه قابل تهیه است)بدهید. توصیههای لازم برای مادران در هنگام مراقبت از کودکان مبتلا به گاسترو انتریت
- توصیه میگردد تا مادران، کودکان خود را با شیر مادر تغذیه کنند.
- غذای تازه به کودکان ندهند و غذای شب مانده را به آنان ندهند.
- وعدههای غذایی کودکان را در یخچال بگذارند.
- از دادن غذاهایی مثل سوسیس، کالباس به کودکان خوداری کنند.
- اگر قصد مسافرت دارند به فکر آب پاکیزه باشند.
- تنقلات و بستنی را از جای سالم تهیه کنند و البته در دادن تنقلات به کودکان نباید افراط کرد.
تهیه و تدوین: پونه نعمتی پورکرمانی – واحد آموزش
منبع: بیماریهای گوارش برونر و سودارث۲۰۱۲ بیماریهای کودکان مارلو
کد سند: NO-BR-11