افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگها، تنگی آنها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق میشود. درمان به موقع و مناسب افزایش چربی خون، نه تنها قادر است از تنگی عروق قلبی جلوگیری کند، بلکه میتواند از پیشرفت آن نیز جلوگیری کرده و حتی باعث بهبود آن شود. چربیها و روغنهای خوراکی نقش مهمی در تغذیه انسان دارند.
بدیهی است مقدار کافی چربی در رژیم غذایی برای حفظ سلامتی ضروری است ولی از سوی دیگر مصرف زیاد چربیها دربرنامه غذایی روزانه علاوه براینکه خطر بروز بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش میدهد، باعث پیشرفت چاقی و بیماری دیابت غیروابسته به انسولین نیز میشود.
بیماریهای قلبی عروقی و سرطانها مهمترین علل مرگ و میر در کشور ما میباشند که یکی از دلایل آن مصرف غذاهای چرب و سرخ شده و الگوی غلط مصرف روغنهای خوراکی است. لذا کاهش مصرف چربیها و استفاده درست از روغنها نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به این بیماریها دارد.
منابع غذایی چربیها: چربیها به دو نوع چربیهای با منبع گیاهی و چربیهای حیوانی در برنامه غذایی ما وجود دارند. چربیهای گیاهی: انواع روغنهای مایع مثل روغن زیتون، کلزا، ذرت، سویا و آفتابگردان از نوع چربی گیاهی هستند. همچنین چربی موجود در انواع مغزها مثل گردو، پسته، بادام و فندق از نوع چربی گیاهی است. این نوع چربی در مقایسه با چربی حیوانی سالمتر است.
اسیدهای چرب موجود در آن از نوع اسید چرب غیر اشباع است که در دمای اتاق به شکل مایع است. چربیهای حیوانی: چربی موجود در گوشت، پیه، دمبه، کره، چربی زیر پوست مرغ و روغن حیوانی از نوع چربی حیوانی است. چربی موجود در فرآوردههای لبنی مثل شیر، ماست، پنیر هم که قابل رویت هستند از نوع چربی حیوانی به شمار میروند.
چربیهای حیوانی دارای مقادیر زیادی اسیدهای چرب اشباع هستند که میتوانند موجب افزایش کلسترول خون شوند. همچنین با رسوب در رگهای قلب تنگی، انسداد عروق و بیماریهای قلبی عروقی و سکته قلبی را به دنبال دارد.
توصیههایی مهم برای پیشگیری و یا درمان هیپر لیپیدمی:
- خوردن میوه و سبزیجات سبزیجات سرشار از ویتامین، املاح، رنگدانههای گیاهی و آنتی اکسیدانها میباشند. آنها با چربی بد خون که باعث ایجاد پلاک در رگها میشود مبارزه میکنند. لذا در کنترل مهمترین عامل خطر برای بیماریهای قلبی، حمله قلبی و سکته مغزی، کمک میکنند. میوهها نیز منبع عالی از رنگدانههای گیاهی، آنتی اکسیدانها و فیبر هستند. لذا استفاده متناسب و متنوع ازمیوهها در کنترل کلسترول خون مفید خواهد بود.
- چربیهای سالم را انتخاب کنید: همه چربیها بد نیستند. شما به چربیهای خوب نیاز دارید. چربی خوب شامل روغنهای زیتون، کانولا، دانه کتان، گردو، بادام زمینی و روغن کنجد است. این چربیها به کاهش التهاب داخلی، کاهش میزان کلسترول، بالا بردن سطح ایمنی بدن و سلامت سیستم اعصاب مرکزی و مغز کمک شایانی میکنند.
- غلات سبوس دار و حاوی فیبر را مصرف کنید: از مواد غذایی حاوی فیبر بالا مانند جو، جو دوسر، گندم و برنج سبوس دار استفاده کنید. این گونه مواد غذایی حاوی فیبر محلول بوده و با کلسترول در دستگاه گوارش ترکیب شده و باعث خروج آن از بدن میشود. این گونه مواد غذایی را به طور منظم در برنامه غذایی روزانه ی خود بگنجانید. حبوبات مانند لوبیا، عدس، لپه، نخود، لوبیا سفید و … سرشار از فیبر و آنتی اکسیدان هستند و در بهبود کلسترول مفید هستند.
- خشکبار مصرف کنید: خوردن متوسط برخی خشکبار مانند گردو و بادام میتواند در کاهش کلسترول خون کمک کند. خشکبار حاوی چربی سالم و آنتی اکسیدانهایی است که به حفظ سلامت دستگاه قلبی و عروقی شما کمک میکند. در هفته شما باید ۲ تا ۳ وعده خشکبار مصرف کنید. هر وعده خشکبار حدود یک سوم لیوان است ولی در میزان مصرف خود دقت کنید، زیرا خشکبار حاوی کالری فراوانی است. نکته مهم دیگر در مصرف خشکبار این است که از خشکبار بدون نمک استفاده کنید.
- مصرف ماهی را در سبد غذایی افزایش دهید:
از غذاهای دریایی به ویژه ماهیها در سبد غذایی خود استفاده نمایید. البته توجه داشته باشید که میگو تنها غذای دریایی حاوی کلسترول فراوان میباشد و نباید آن را مصرف کنید. خوشبختانه خطر ابتلا به هیپرلیپیدمی، بیماری قلب و عروق و بروز حمله قلبی را میتوان با ایجاد تغییرات غذایی که موجب کاهش چربی خون میشود، کاهش داد.لذا باید به دقت غذاهای روزانه خود را بررسی کنید.
دقت کنید که انتخاب غذاهای کم چربی به معنی خوردن تنها نان و آب نیست. شما میتوانید غذاهای متنوع و لذتبخشی اما در عین حال سالم و بدون ضرری را میل کنید.
تهیه و تدوین: فرشته نخعی کارشناس تغذیه و رژیم درمانی – واحد آموزش
منبع: کتاب دارو درمانی و تغذیه تالیف دکتر مهران ملکی
کد سند: NSH-NU-BR-33