سزارین یک عمل جراحی شکمی است که در آن نوزاد را با ایجاد برشی روی شکم و رحم مادر حامله به دنیا میآورند. سزارین زمانی ضرورت پیدا میکند که امکان تولد نوزاد از طریق واژن وجود ندارد و یا زایمان طبیعی خطر زیادی برای مادر و بچه داشته باشد.
شایعترین علت سزارین
- طولانی شدن فرآیند زایمان: اگر زایمان مادر بارداری شکم اول بیش از ۲۰ ساعت و در بارداریهای شکم دوم و بالاتر بیشتر از ۱۴ ساعت طول بکشد اصطلاحا به آن عدم پیشرفت زایمان یا تأخیر در زایمان میگویند.که یکی از اصلیترین علت انجام سزارین است
- قرار گرفتن غیر طبیعی جنین (جنین به صورت عرضی یا به پا باشد)
- زجر تنفسی جنین (اکسیژن کافی به جنین نمیرسد)
- نقایص مادرزادی هنگام تولد (از قبیل تجمع مایعات اضافی در مغز یا بیماریهای قلبی مادرزادی)
- سزارین مکرر
- بیماریهای مزمن مادر (فشار خون بالا – دیابت بارداری –بیماری قلبی… (در بیماریهای مانند: ایدز – تبخال تناسلی یا هر نوع عفونت دیگری که از طریق زایمان طبیعی امکان انتقال به جنین وجود داشته باشد سزارین بهتر است.
- پرولاپس یا افتادگی بند ناف:(بند ناف جلوی سر نوزاد قرار میگیرد و زودتر از جنین از دهانه رحم خارج میشود. که باعث اختلال و کاهش خون رسانی به جنین میشود و سلامتی جنین در معرض خطر قرار میگیرد).
- عدم تناسب سر با لگن مادر (زمانیکه لگن مادر برای زایمان طبیعی خیلی کوچک و سر جنین نسبت به کانال زایمان خیلی بزرگ است)
- مشکلات مربوط به جفت: (جفت سر راهی باشد یعنی به طور کامل یا ناقص دهانه رحم را بپوشاند) یا (جدا شدن قسمتی از جفت از رحم قبل از تولد جنین (دکلمان))
- بارداری چند قلویی
- ترس از زایمان طبیعیاقدامات لازم قبل از جراحی سزارین اگر عمل شما اورژانسی نیست برای ۸ ساعت قبل ازعمل از خوردن و نوشیدن خودداری کنید.(حتی خوردن آب) اما در موارد اورژانسی، عمل خیلی زودتر از این صورت میگیرد.
پس از بستری شدن در بیمارستان کارهای زیر را برای شما انجام میدهند:
- فشار خون – نبض – درجه حرارت شما کنترل میشود.
- یک برانول (آنژیوکت) در یکی از رگهای شما گذاشته میشود تا مایع و داروها از طریق آن به شما داده شود.
- مویهای زائد اطراف برش شکم شما تراشیده میشود.
- شکم با محلول ضد عفونی شستشو داده میشود.
- سوند فولی در اتاق عمل برای شما گذاشته میشود تا مثانه تخلیه شود و احتمال آسیب به آن حین عمل کاهش یابد.
- در صورت لزوم آنتی بیوتیک قبل از عمل جراحی تزریق میشود.
- قبل از عمل جراحی لازم است که پزشک زنان و بی هوشی از تاریخچه پزشکی شما کاملا آگاهی داشته باشد. بنا براین هرگونه بیماری و مشکلات جسمانی راباید به پزشک خود اطلاع دهید. اطلاع موارد زیر به پزشک زنان و بی هوشی ضروری است:
- هر گونه حساسیت به آنتی بیوتیکها -داروی بیهوشی یا سایر داروها
- درمان طولانی مدت نظیر استفاده از رقیق کنندههای خون، انسولین و داروهای ضد التهاب ذئ
- بیماری اخیر یا طولانی مدت یا جراحی قبلی
- کم خونی ناشی از خونریزیهای وسیع وطولانی مدت
- مصرف هر گونه داروهای گیاهی یا شیمیایی که اخیرا مصرف کرده اید.
مراحل انجام سزارین: فرآیند عمل سزارین به این شکل است که بعد از اعمال بیحسی (اسپاینال یا اپیدورال) و یا بیهوشی عمومی، پزشک برش افقی یا عمودی به طول ۱۰تا ۲۰ سانتی متر در ناحیه پوست پایین شکم ایجاد میکند و با برش لایههای زیرین، به رحم میرسد. هنگامی که پزشک به عضلههای شکم میرسد، آنها را کنار میزند تا به خود رحم برسد.
معمولا برش رحم، به صورت افقی و از قسمت زیرین آن صورت میگیرد.اما ممکن است در شرایط خاص این برش به صورت عمودی باشد.
پس از برشّ، پزشک نوزاد را خارج میکند و پس از بریدن بندناف، مادر میتواند برای چند لحظه نوزاد را ببیند.سپس معاینههای مختلفی روی نوزاد صورت میگیرد البته قبل از آن او را در حوله گرمی میگذارند تا سرما نخورد و دکتر بخیه زدن رحم و شکم را بعد از خروج جفت آغاز میکند که مدت زمان دوختن لایههای رحم و جدار شکم بین ۱۵ تا ۴۰ دقیقه زمان میبردانواع بیهوشی در عمل سزارین: عمل سزارین میتوان تحت بی هوشی عمومی یا بی حسیاز راه ستون فقرات (نخاعی یا اپیدورال) انجام شود.بی هوشی عمومی معمولا در شرایط اورژانسی یا وقتی که ممنوعیتی برای بی حسی نخاعی یا اپیدورال وجود داشته باشد انجام میشود.
معمولا بی حسی نخاعی یا اپیدورال خصوصا در مواردی کهفوریتی برای عمل وجود ندارد ترجیح داده میشود. معمولا پزشک زنان وبیهوشی در مورد اینکه کدام روش برای شما بهتر است برایتان توضیح میدهند. اگر بیهوشی عمومی برای شما انجام شود، در مدت عمل بهخواب میروید.در بی حسی نخاعی یا اپیدورال در حین عمل کمی احساس کشیده شدن دارید ولی دردی احساس نمیکنید.اگر احساس درد داشتید به پزشک بگویید.
گاهی بی حسیها از راه ستون فقرات به طور کامل عمل نمیکنند و در این موارد لازم است که بیهوشی عمومی انجام شود. کسانی که در حین عمل بر بالین شما حضور دارند عبارتنداز -پزشک جراح - پزشک بهوشی -تکنیسین بی هوشی -کمک جراح -متخصص نوزادان -پرستار/مسئول نوزاد پرستار سیرکولر که در آماده کردن وسایل جراحی اتاق عمل وهمچنین در آماده کردن شما قبل از عمل وکارهایی از این قبیل کمک میکند.
تهیه و تدوین: هما یکتاپور – واحد آموزش
منبع: بارداری و زایمان ویلیامز
کد سند: NO-BR-16